Posiedzenie Rady Naukowej w dniu 16 grudnia 2025 roku
W dniu 16 grudnia 2025 odbyło się posiedzenie Rady Naukowej. Przywitano na nim nowego członka Rady: dr hab. Romana Tomaszewskiego, prof. UP (Uniwersytet Pomorski).
Realizując postulaty wysunięte w podsumowaniu konferencji metodycznej uznano za właściwe utworzenie zespołu ds. rozwoju kontaktów z państwami Azji Centralnej. Na przewodniczącego Zespołu powołano prof. dr. hab. Włodzimierza Fehlera. Omówiono także stan przygotowań do mających odbyć się w Łodzi warsztatów metodologicznych dla archiwistyki i badań historycznych. Zespół roboczy wykonuje swoje zadania pod przewodnictwem prof. dr. hab. Albina Głowackiego, a działania z ramienia Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Łodzi – Komisji badań nad integracją Europy koordynuje prof. dr hab. Alicja Stępień-Kuczyńska. Ponadto przedyskutowano plany włączania do badań młodych naukowców. Rada pozytywnie zaopiniowała koncepcję wydzielenia na stronie internetowej Stowarzyszenia sekcji komentarzy na temat bieżących wydarzeń ze sfery polityki, gospodarki, nauki i kultury.
Konferencja Naukowa Uwarunkowania i Konteksty Współpracy Polska-Wschód
16 grudnia 2025 roku odbyła się również Konferencja Naukowa Uwarunkowania i Konteksty Współpracy Polska-Wschód. Konferencja była kolejnym wydarzeniem organizowanym zgodnie z nową formułą tzw. okrągłego stołu, która powstała po powołaniu przez Zarząd Krajowy SWP-W Rady Naukowej Organizatorem Konferencji jest również Collegium Bobolanum – Akademia Katolicka w Warszawie .
Konferencję zorganizowano, ponieważ współczesność charakteryzuje się zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością. Te cechy nazywane VUCA (będące akronimem volatility – zmienność, uncertainty – niepewność, complexity– złożoność i ambiguity – niejednoznaczność) determinują sposób formułowania nowych strategii zarówno państw, jak i organizacji biznesowych. Obecnie, ze względu na jednakowy przedmiot badań, w naukach społecznych coraz silniejsza staje się tendencja do interdyscyplinarnego badania zjawisk. Uważna obserwacja pozwala bowiem na wniosek, że zachodzące przemiany społeczne są niezwykle dynamiczne i różnorodne, co przekłada się na wszystkie aspekty funkcjonowania państw życia społecznego. Biorąc pod uwagę to, że adekwatna odpowiedź na wyzwania współczesności staje się coraz trudniejsza, prowadzenie badań interdyscyplinarnych daje szanse na skuteczne poszukiwanie remedium na bieżące i prognozowane zagrożenia dla ładu społecznego i jakości życia jednostek. Istnieje potrzeba zarówno inicjowania badań naukowych, jak i przeprowadzania analiz eksperckich, których celem jest określanie procesów zmian politycznych, gospodarczych, kulturowych, a także w zakresie ochrony praw człowieka oraz partycypacji obywatelskiej, bezpieczeństwa informacyjnego i energetycznego, zachodzących zarówno w Europie Środkowo-Wschodniej, jak i w Azji Centralnej. Współczesne wyzwania i niepewności mają charakter sieciowy, a odpowiedzi na nie wymagają współpracy ponad granicami dyscyplin naukowych. Dlatego celem Konferencji jest refleksja nad wielowektorowością i skutkami obserwowanych przeobrażeń. Warto bowiem przygotować instytucje państwowe do przewidywanych zmian rekomendując w sposób systemowy zbiór działań oraz inicjatyw łagodzących potencjalne negatywne skutki procesów politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturowych, zwłaszcza tych zachodzących w cieniu wojny oraz innych politycznych napięć.
Obrady otworzył oraz moderował dyskusję Prezes Stowarzyszenia Józef Bryll. Pani prof. dr hab. Alicja Stępień-Kuczyńska wyraziła pogląd, że postawienie diagnozy w zakresie zachodzących zmian politycznych nie jest możliwe. Instytucje chwieją się, a elity polityczne doświadczają kryzysu przywództwa. Nie można też przewidzieć czy reakcje społeczne będą czynnikiem stabilizującym systemy polityczne, czy też wręcz odwrotnie. Przyszłość graniczącego z Polską regionu to ważny problem praktyki politycznej i aktualny temat dla rozważań badawczych. Choć od rozpadu ZSRR i systemu zimnowojennego minęło kilka dziesięcioleci, aktualne jest poszukiwanie odpowiedzi na istotny problem: przyczyn i skutków ścierania się autorytaryzmu i demokracji w państwach tego regionu. Wojny, w tym Rosji z Ukrainą, mają wymiar także systemowy, toczą się nie tylko o terytorium, ale o wartości, wolność i demokrację. Przebiegają w zmieniającym się otoczeniu zewnętrznym systemów, w niestabilnym, nieprzewidywalnym, świecie post-zimnowojennym, w którym dominują już nowe wyzwania cywilizacyjne stojące przed Europą i światem. By podjąć dyskusję o przyszłości państw Europy Wschodniej, niezbędne jest wskazanie na obiektywne procesy przemian, ale i specyfikę warunków historyczno-kulturowych, problemy gospodarcze i sytuację społeczną, które oddziaływały na zmianę systemową, a następnie przebieg i rezultaty transformacji systemowej tych państw.
Dr hab. Roman Tomaszewski, prof. UP podkreślił konieczność uwzględniania perspektywy długiego trwania. Koncepcja ta bazuje na uwzględnianiu szerokich ramach czasowych, koncentrując się na powolnych, głębokich przemianach cywilizacyjnych, religijnych i strukturalnych, z pominięciem wydarzeń politycznych o bieżącym charakterze. Rozpatrując badane zjawiska z tej perspektywy nie można przyjmować postawy akceptowania przeciętności. W tym kontekście postawił pytanie o zdolność elit do przeprowadzenia „kontrrewolucji”.
Prof. dr hab. Włodzimierz Fehler zwrócił uwagę na to, że próbuje się wypełniać lukę w badaniach przez komentarze o charakterze publicystycznym. Obserwacje wskazują, że państwa o względnie autorytarnym stylu rządzenia w rankingach zagrożenia działaniami terrorystycznymi zajmują niskie pozycje. Ceną za poziom bezpieczeństwa jest jednak inwigilacja jednostek przy wykorzystaniu silnego aparatu represji i ścisłej kontroli granic. Jednocześnie państwa te, podobnie jak państwa demokratyczne, korzystają z narzędzi międzynarodowych oraz krajowych służb specjalnych i policyjnych. Różnica polega na autorytarnym egzekwowaniu prawa i drastycznych działaniach prewencyjnych.
Dr hab. Kinga Machowicz, prof. KUL wskazała na możliwość ograniczania większości praw człowieka ze względu na bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny; przy czym ingerencja taka nie może być arbitralna. Państwa jeszcze nie wypracowały satysfakcjonujących narzędzi niwelowania naruszeń praw człowieka dokonywanych z wykorzystaniem AI. Na zmniejszenie skali tego problemu może wpłynąć pęknięcie bańki inwestycyjnej. Jednak jak każde z poprzednich zjawisk tego typu, wygeneruje ono nowe problemy. Jakkolwiek w normatywnej sferze mamy do czynienia z ustalonymi standardami ochrony praw człowieka, to jednak z biegiem czasu staje się coraz bardziej widoczne, że nawet wykładnia dynamiczna nie jest w stanie objąć wszystkich zjawisk stanowiących wyzwania wynikające z rozwoju cywilizacyjnego. Na razie trudno mówić o tym, że doraźne działania, nawet jeśli są podejmowane w różnych aspektach, stanowią wyraz świadomego kształtowania polityki chroniącej prawa człowieka w warunkach dynamicznych wzrostów skali i różnorodności zagrożeń dla tychże praw.
Prezes Józef Bryll przypomniał, że wojna w Europie znacząco ogranicza możliwości współpracy z wieloma podmiotami na Wschodzie. Mimo tych trudności Stowarzyszenie nadal pełni funkcję centrum dyplomacji społecznej i nieustannie jest otwarte na nowe inicjatywy podmiotów deklarujących chęć współpracy.
Z kolei prof. dr hab. Józef Tymanowski stwierdził, że procesy przemian systemowych, zachodzące w państwach Wschodu, wymagają stałej analizy oraz oceny zjawisk. W procesie kształtowania się ładu międzynarodowego niezwykle istotnym jest, aby rozpoznawać te tendencje, występujące w środowisku międzynarodowym, które mają istotny wpływ na stabilizacje lub destabilizację tego ładu. W przypadku państw Wschodu a zwłaszcza konfliktu zbrojnego w Ukrainie, sytuacja jest niestabilna i w znacznym stopniu zagraża bezpieczeństwu Polski. Dlatego tak istotne są kontakty z przedstawicielami nauki, kultury, biznesu i mediów na Wschodzie, aby można było kształtować relacje uwzględniając zachodni system wartości. Dobrym przykładem jest Raport nt. Partnerstwo strategiczne Polski i Ukrainy w warunkach pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę opracowany przez naukowców z UMCS w Lublinie oraz naukowców z Ukrainy, w którym analizie poddano wiele istotnych problemów badawczych, ważnych dla obu państw.
Konferencja metodyczna nt. Rola i znaczenie Wschodu dla bezpieczeństwa, stabilności i rozwoju Polski
W dniu 15 października 2025 roku odbyła się konferencja metodyczna nt. Rola i znaczenie Wschodu dla bezpieczeństwa, stabilności i rozwoju Polski. Celem konferencji było wyrażenie refleksji nad rolą państw Wschodu w kształtowaniu/modyfikacji ładu międzynarodowego, jak również stanowią bardzo newralgiczny obszar, na którym widoczne są działania zmierzające do stworzenia nowego porządku polityczno-prawnego opartego na własnej historii, tradycji oraz z doświadczeń wyniesionych z okresu funkcjonowania socjalizmu. Z punktu widzenia polskiej racji stanu, której fundamentem jest bezpieczeństwo, stabilność i rozwój, istotnym jest analiza procesów społecznych, politycznych i gospodarczych, mających istotne znaczenie dla interesów Polski. Procesy globalizacji, przemiany geopolityczne, dokonujące się po rozpadzie systemu bipolarnego, jak również przemiany ustrojowo-prawne i polityczne zachodzące w poszczególnych państwach Wschodu ukształtowały nową jakość w stosunkach międzynarodowych. Jednak najistotniejszym problemem, który zmienił nasze postrzeganie o Wschodzie, była agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w 2022 roku. Rosja łamiąc prawo międzynarodowe, którego fundamentem jest Karta ONZ, proces KBWE/OBWE oraz Paryska Karta Nowej Europy, podważyła tym samym porządek międzynarodowy, a w nim zasadę suwerenności i integralności państw. Uwzględniając powyższe fakty, zarówno dla nauki, jak i praktyki politycznej, istotna jest analiza i prognoza procesów dokonujących się na Wschodzie, które mogą mieć znaczący wpływ na bezpieczeństwo, stabilność i rozwój Polski. Istotnym działaniem może być zatem próba odpowiedzi na następujące pytania badawcze:
- Jak znaczący jest proces przemian systemowych w państwach Wschodu, dokonujący się pod wpływem procesów globalizacji przemian geopolitycznych i wojny w Ukrainie? Jacy aktorzy geopolityczni odgrywają w tych państwach istotną rolę i co z tego wynika dla polityki Rzeczypospolitej Polskiej?
- Jaka jest aktualna rola i znaczenie Federacji Rosyjskiej w państwach Wschodu?
- W jakim kierunku rozwoju podążają państwa Wschodu; autorytaryzmu czy demokracji. Jakie konsekwencje mogą te przemiany mieć dla Polski?
- Czy Rzeczpospolita Polska, jako członek Unii Europejskiej, NATO powinna się bardziej angażować w procesy przemian systemowych państw Wschodu, zwłaszcza w Azji Środkowej, czy też dotychczasowy poziom zaangażowania jest wystarczający dla bezpieczeństwa, stabilności i rozwoju państwa.
Wykorzystywanie adekwatnych metod badawczych powinno ułatwiać uzyskanie odpowiedzi na stawiane pytania. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywa stawianie diagnoz i analityka scenariuszowa uwzględniająca trendy, niepewności i czynniki emergentne. Analiza scenariuszowa to metoda analizy przyszłości polegająca na tworzeniu opisów różnych wariantów rozwoju sytuacji. W przeciwieństwie do prognoz, które próbują przewidzieć jedną najbardziej prawdopodobną wersję przyszłości, planowanie oparte na analizie scenariuszowej zakłada niepewność i tworzy alternatywne wizje, które pomagają w podejmowaniu strategicznych decyzji w warunkach niepewności. Scenariusze skupiają się bowiem na możliwościach i wielu wersjach przyszłości, traktując niepewność jako strategiczny zasób a nie przeszkodę.
Metoda ta nie ma na celu przewidywania przyszłości, lecz przygotowanie umysłu na różne możliwości rozwoju wydarzeń. Scenariusze pozwalają decydentom lepiej zrozumieć złożoność problemów i przygotować się na nieprzewidywalne sytuacje.
Pomimo swoich zalet, planowanie oparte na analizie scenariuszowej ma swoje ograniczenia:
- tendencja do tworzenia scenariuszy odzwierciedlających obecne przekonania,
- trudność w przewidywaniu przełomowych innowacji,
- ryzyko paraliżu decyzyjnego przy zbyt wielu scenariuszach,
- kosztowność procesu, jeśli scenariusze są budowane przy wykorzystaniu algorytmów sztucznej inteligencji i/lub big data
- czasochłonność procesu.
Takie podejście jest przydatne do przewidywania trendów czy nawet megatrendów i wyznaczania niepewności, ale jego zastosowanie nie zawsze prowadzi do wykrycia możliwości pojawienia się zjawisk określanych jako gamechangers. W tym kontekście przywołano teorię czarnych łabędzi odnoszącą się do nieoczekiwanych wydarzeń o dużej skali i konsekwencjach, z dominującą rolą w historii. NassimTaleb twierdzi, że takie zdarzenia, uważane za skrajnie nietypowe, zbiorowo odgrywają znacznie większą rolę niż zdarzenia regularne. Z kolei czarna meduza reprezentuje wydarzenia, które znamy, ale których złożoności nie doceniamy. Natomiast czarny słoń symbolizuje prawdę ignorowaną lub niezauważaną, jest widocznym wyzwaniem dla wszystkich, ale nikt nie chce stawić czoła. Michele Wucker pisze natomiast o szarych nosorożcach. Szare nosorożce są wysoce prawdopodobnymi oraz wysoce wpływowymi, zaniedbanymi zagrożeniami.
Dla podjęcia dalszych badań naukowych wydaje się ważnym powołanie zespołów badawczych wokół takich problemów jak: geopolityczne, gospodarcze, polityczno-prawne i polityczne oraz kulturowo-społeczne procesy uwarunkowania przemian systemowych regionów/państw Wschodu.
Uczestnikami konferencji byli: prezes SWP-W Józef Bryll, zastępca wiceprezesa ds. badań i współpracy naukowej oraz przewodniczący Rady Naukowej SWP-W prof. dr hab. Józef Tymanowski- Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie WLKP. , prof. dr hab. Albin Głowacki- Uniwersytet Łódzki, prof. dr hab. Alicja Stępień – Kuczyńska- Uniwersytet Łódzki, dr hab. Kinga Machowicz – prof. KUL, dr hab. Irina Pavlenko – Uniwersytet Warszawski, prof. dr hab. Włodzimierz Fehler – Uniwersytet w Siedlcach. W dyskusji szczególną wagę nadano takim problemom badawczym jak:
– podjęcie badań historycznych, dotyczących relacji Polska-Ukraina, zwłaszcza okresu tragedii wołyńskiej i jej odbioru społecznego przez społeczeństwo polskie i ukraińskie,
– podjęcie badań obejmujących przemiany systemowe na Wschodzie, rolę elit politycznych w tych przemianach, kierunki rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, jak również prawa człowieka,
– rolę i znaczenie Ukrainy dla Europy w wymiarze, politycznym, gospodarczym i bezpieczeństwa,
– kierunek i zakres rozwoju polityki bezpieczeństwa w państwach Wschodu, które w znaczący sposób oddziałują na zakres i charakter bezpieczeństwa międzynarodowego.
Zebranie Rady Naukowej Stowarzyszenia Współpracy Polska – Wschód
Procesy przemian systemowych występujące w Polsce, jak i w przestrzeni europejskiej wymagają prawidłowej oceny zjawisk, zagrożeń oraz wyzwań dla realizacji zadań wynikających ze Statutu Stowarzyszenia. Jeden z jego zapisów stanowi, że Stowarzyszenie realizuje swoje cele przez: „wpływanie na kształtowanie świadomości i opinii społecznej o roli i znaczeniu dobrosąsiedzkich stosunków i współpracy Polski z naszymi sąsiadami ze Wschodu dla bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego kraju oraz stabilizacji w Europie i informowanie o tej opinii właściwych ogniw administracji państwowej oraz środków masowego przekazu”. W celu realizacji zapisów statutowych Stowarzyszenia Prezydium Zarządu Krajowego powołało Radę Naukową zajmującą się problematyką Wschodu, która kierunkowała by współpracę na niwie naukowej poprzez realizację badań, seminariów eksperckich, podejmowanie nowych form współpracy z ośrodkami krajowymi, jak i zagranicznymi.
W dniu 27 maja 2020 r. powołana przez Prezydium Zarządu Krajowego SWP-W Rada Naukowa odbyła pierwsze posiedzenie, w którym uczestniczyli: Józef Bryll – prezes SWP-W, Jerzy Smoliński – wiceprezes SWP-W, oraz członkowie Rady: prof. dr hab. Józef Tymanowski – przewodniczący Rady, prof. dr hab. Edward Walewander – członek, prof. dr hab. Andrzej Wierzbicki – członek, dr Andrzej Paradowski – członek, dr Paweł Stawarz – sekretarz. Zebranie otworzył J. Bryll i następnie przekazał przewodnictwo prof. J. Tymanowskiemu, który przedstawił koncepcję pracy Rady, jej cele i zadania do końca 2020 r. Będzie skupiała swą uwagę na pracach i badaniach naukowych dotyczących sytuacji w poszczególnych krajach powstałych z rozpadu Związku Radzieckiego. Jednym z priorytetowych zadań będzie uczestnictwo w pracach Rady wybitnych polskich uczonych i działaczy nauki, kultury i gospodarki zajmujących się problematyką wschodnią. Przewodniczący Rady przedstawił szeroki wachlarz tematów oraz form i metod pracy takich jak: dyskusje” okrągłego stołu”, konferencje, sympozja z udziałem polskich i zagranicznych uczonych. W szerokiej i wielowątkowej dyskusji ustalono, iż rezultaty prac Rady znajdą swoje odzwierciedlenie w przygotowywanych ekspertyzach naukowych i rekomendacjach kierowanych do środowisk naukowych, władz państwowych i samorządowych oraz środków masowego przekazu. W polu szczególnego zainteresowania Rady znajdzie się problematyka państw naszych wschodnich sąsiadów i ich relacji z Polską. Ustalono, iż kolejne zebranie Rady odbędzie się we wrześniu bieżącego roku.
Sprawozdanie z Międzynarodowej Debaty Naukowej
Polska i Ukraina wobec wyzwań i zagrożeń dla ładu/porządku europejskiego
W dniu 16 października 2020 r. w siedzibie Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód odbyła się Międzynarodowa Debata Naukowa Polska i Ukraina wobec wyzwań i zagrożeń dla ładu/porządku europejskiego. Wydarzenie rozpoczęło cykl debat poświęconych problematyce państw powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego, będący wspólną inicjatywą Rady Naukowej SWP-W oraz Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Uczestnikami Debaty, która odbyła się w formule okrągłego stołu byli naukowcy i praktycy z Polski, Ukrainy i Azerbejdżanu, m.in. Pan Marcin Żochowski I radca Naczelnik Wydziału Ukrainy Departamentu Wschodniego Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, Pan mgr Józef Bryll Prezes SWP-W, profesorowie: Józef Tymanowski Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Przewodniczący Rady Programowej Debaty, Andrzej Wierzbicki członek Rady Naukowej SWP-W oraz Kierownik Katedry Studiów Wschodnich WNPiSM UW, Irina Pavlenko z Uniwersytetu Warszawskiego, doktorzy: Paweł Stawarz Sekretarz Rady Naukowej SWP-W i Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty, Anna Jach członek Rady Naukowej SWP-W z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Andrzej Paradowski członek Rady Naukowej SWP-W i były Konsul Generalny RP na Ukrainie, Jurij Kariagin Przewodniczący Międzyzakładowego Związku Zawodowego Pracowników Ukraińskich oraz Nargiz Akhundova członek Rady Naukowej SWP-W i Koordynator Centrum Studiów Azerbejdżańskich na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego.
Obrady otworzył Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W. Podczas Debaty poruszone zostały najistotniejsze dla jej tytułowego zagadnienia problemy badawcze, takie jak m.in.: przyczyny niewielkiej efektywności polityki UE względem Ukrainy, relacje polsko-ukraińskie i rola RP w kształtowaniu działań Unii względem omawianego państwa, wpływ Rosji na sytuację międzynarodową Ukrainy, znaczenie Ukrainy dla bezpieczeństwa UE, a z drugiej strony dla mocarstwowej polityki FR. Naukowcy i praktycy koncentrowali się nie tylko na stanie obecnym badanych kwestii, ale również poruszali ich aspekt predykcyjny.
Debata stworzyła unikalną możliwość wymiany informacji pomiędzy środowiskami: polskich i ukraińskich naukowców, praktyków oraz strony rządowej z korzyścią dla wszystkich uczestników, co podkreślali po zakończeniu obrad.
Zamykając Debatę prof. dr hab. Józef Tymanowski zaprosił uczestników do udziału we wspólnej publikacji, będącej trwałym efektem wydarzenia oraz do utworzenia kilkuosobowej grupy badawczej zajmującej się problematyką ukraińską, m.in. przygotowywaniem ekspertyz i projektów badawczych.
Dr Paweł Stawarz
Sekretarz Rady Naukowej SWP-W
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty
Sprawozdanie z Międzynarodowej Debaty Naukowej
Sytuacja geopolityczna na Kaukazie Południowym – Górski Karabach
W dniu 22 października 2020 r., w ramach cyklu spotkań dotyczących problematyki państw postradzieckich będącego wspólną inicjatywą Rady Naukowej SWP-W oraz Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, w siedzibie Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód odbyła się II Międzynarodowa Debata Naukowa Sytuacja geopolityczna na Kaukazie Południowym – Górski Karabach. W obradach, w formule okrągłego stołu, udział wzięli naukowcy i praktycy z Polski i Azerbejdżanu, m.in. J.E. dr Hasan Hasanov Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Republiki Azerbejdżanu w Polsce wraz z Panem Orkhanem Aliyevem przedstawicielem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RA, Pan Andrzej Jankowski radca ministra, Referat Kaukazu Południowego (Stanowisko ds. relacji dwustronnych z Azerbejdżanem), Departament Wschodni Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, Pan mgr Józef Bryll Prezes SWP-W, profesorowie: Józef Tymanowski Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Przewodniczący Rady Programowej Debaty, Danuta Chmielowska z Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego, Mariusz Ruszel z Wydziału Zarządzania Politechniki Rzeszowskiej im. I. Łukasiewicza oraz doktorzy: Paweł Stawarz Sekretarz Rady Naukowej SWP-W i Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty i Nargiz Akhundova członek Rady Naukowej Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, Koordynator Centrum Studiów Azerbejdżańskich Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego.
Obrady otworzyli: Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W wraz z Sekretarzem Rady i Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego. W dalszej kolejności swoje stanowiska odnośnie konfliktu w Górskim Karabachu przedstawili J.E. Ambasador RA i przedstawiciel MSZ RP. Po oficjalnych wystąpieniach rozpoczęły się obrady, podczas których uczestnicy wskazali m.in. na rolę kwestii surowców energetycznych w konflikcie Armeńsko-Azerbejdżańskim, przedstawili historyczne uwarunkowania tytułowej problematyki oraz stan prawnomiędzynarodowy, obecną sytuację w Górskim Karabachu jak również wagę oddziaływania informacji i dezinformacji w sporze toczonym przez oba państwa Kaukazu Południowego.
Debata była okazją do wymiany informacji pomiędzy środowiskami: polskich i azerbejdżańskich naukowców, praktyków oraz strony rządowej – Polski i Azerbejdżanu z korzyścią dla wszystkich uczestników, co podkreślali zarówno J.E. Ambasador RA oraz przedstawiciel MSZ RP, wskazując na trafność inicjatywy, która jest jedną z niewielu tego typu w Polsce.
Na zakończenie prof. dr hab. Józef Tymanowski dziękując uczestnikom za udział w Debacie, zaprosił wszystkich do nadsyłania artykułów, które zostaną opublikowane w przyszłorocznym nr. czasopisma naukowego „Studia Wschodnioeuropejskie”, poświęconym konfliktowi o Górski Karabach.
Dr Paweł Stawarz
Sekretarz Rady Naukowej SWP-W
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty
Sprawozdanie z Międzynarodowej Debaty Naukowej
Białoruś po wyborach prezydenckich 2020
W dniu 13 listopada 2020 r., w siedzibie Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód odbyła się III Międzynarodowa Debata Naukowa Białoruś po wyborach prezydenckich 2020. Było to kolejne Wydarzeniez cyklu spotkań dotyczących problematyki państw postradzieckich, będącego wspólną inicjatywą Rady Naukowej SWP-W oraz Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. W obradach, w formule okrągłego stołu, udział wzięli w sposób bezpośredni oraz on line, naukowcy i praktycy z Polski i Białorusi, m.in. Pan Marek Rosiński Konsul Honorowy Republiki Białorusi w RP, Pan mgr Józef Bryll Prezes SWP-W, mgr Alexandr Zaharychev członek Zjednoczonej Partii Obywatelskiej i członek Rady Koordynacyjnej oraz profesorowie: Józef Tymanowski Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Przewodniczący Rady Programowej Debaty z Uniwersytetu Warszawskiego, Andrzej Wierzbicki członek Rady Naukowej SWP-W i Kierownik Katedry Studiów Wschodnich WNPiSM UW, Włodzimierz Fehler członek Rady Naukowej SWP-W z Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, Alicja Stępień Kuczyńska z Uniwersytetu Łódzkiego, Larysa Leschenko z Uniwersytetu Wrocławskiego, Krystyna Gomółka z Politechniki Gdańskiej oraz doktorzy: Paweł Stawarz Sekretarz Rady Naukowej SWP-W i Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty z Uniwersytetu Warszawskiego, Aliaksandra Sidarava z Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego, Aleksandra Daniluk członek Rady Naukowej SWP-W.
Po otwarciu Debaty przez Przewodniczącego Rady Naukowej SWP-W głos zabrał Prezes Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód. W dalszej części rozpoczęły się obrady. Dyskusja dotyczyła głównie stabilności systemu politycznego po ostatnich wyborach prezydenckich, przewidywanych scenariuszy rozwoju, wpływu obecnej sytuacji na Białorusi na jej pozycję międzynarodową oraz w jaki sposób Polska powinna reagować na wydarzenia mające miejsce u wschodniego sąsiada. Uczestnicy zwrócili m.in. uwagę na geopolityczną sytuację Białorusi w kontekście wydarzeń będących efektem ostatnich wyborów prezydenckich – odnieśli się do wpływu Rosji i UE na sytuację w tym państwie. Wskazali też na szanse opozycji odnośnie przejęcia władzy i zapoczątkowania demokratycznych przemian w Białorusi.
Debata dała możliwość wymiany informacji pomiędzy środowiskami: polskich i białoruskich naukowców i praktyków tak potrzebnej zarówno dla badaczy problematyki poruszonej podczas obrad jak i relacji pomiędzy społeczeństwami i władzami obu państw.
Na zakończenie Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Prezes SWP-W wręczyli uczestnikom certyfikaty potwierdzające udział w Debacie. Obrady zamknął prof. dr hab. Józef Tymanowski podsumowując dyskusję i dziękując uczestnikom za udział w Wydarzeniu.
Dr Paweł Stawarz
Sekretarz Rady Naukowej SWP-W
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty
Sprawozdanie z Międzynarodowej Debaty Naukowej
Polska i Rosja we współczesnej Europie. Co mogą/powinni zrobić Polacy i Rosjanie dla poprawy dobrosąsiedzkich relacji?
W dniu 11 grudnia 2020 r., w siedzibie Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, odbyła się IV Międzynarodowa Debata Naukowa w ramach cyklu spotkań dotyczących problematyki państw postradzieckich będącego wspólną inicjatywą Rady Naukowej SWP-W oraz Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Tematem Wydarzenie była Polska i Rosja we współczesnej Europie. Co mogą/powinni zrobić Polacy i Rosjanie dla poprawy dobrosąsiedzkich relacji? Uczestnikami obrad (częściowo on line), w formule okrągłego stołu byli naukowcy i praktycy z Polski i Rosji, m.in. J.E. Siergiej Andriejew – Ambasador Federacji Rosyjskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, Pan mgr Józef Bryll Prezes SWP-W, Pan dr Jerzy Smoliński Prezes SWP-R i Wiceprezes SWP-W, profesorowie: Józef Tymanowski Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Przewodniczący Rady Programowej Debaty, Andrzej Wierzbicki – Kierownik Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, Mirosław Minkina, Rektor Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Stanisław Bieleń z Uniwersytetu Warszawskiego, Alicja Stępień–Kuczyńska z Uniwersytetu Łódzkiego, Danuta Chmielowska z Uniwersytetu Warszawskiego, Andrzej Stelmach z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Joachim Diec z Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof KUL dr hab. Kinga Machowicz Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, doktorzy: Paweł Stawarz Sekretarz Rady Naukowej SWP-W i Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty, Dmitriy Ofitserov-Belskiy z Rosyjskiej Akademii Nauk i Artiom Barynkin z Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego oraz mgr Aleksandr Nosowicz z Bałtyckiego Uniwersytetu Federalnego im. Immanuela Kanta.
Uczestników Debaty powitali: Prezes SWP-W, Przewodniczący Rady Naukowej SWP-W oraz Kierownik Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Po oficjalnym otwarciu Wydarzenia rozpoczęły się obrady. Wystąpienia prelegentów dotyczyły głównie roli historii we wzajemnych relacjach; instrumentów i mechanizmów inspirujących współpracę w dziedzinie nauki, kultury, edukacji i biznesu oraz możliwych działań w celu poprawy relacje politycznych.
Debata stworzyła płaszczyznę wymiany informacji pomiędzy środowiskami polskich i rosyjskich naukowców oraz praktyków, którzy podkreślali konieczność podejmowania tego typu inicjatyw, będących ich zdaniem jedną z najlepszych metod inicjowania procesu polepszania relacji między Polską i Rosją, w różnych aspektach..
Prof. dr hab. Józef Tymanowski zamykając obrady podziękował uczestnikom za udział w Debacie i zaprosił wszystkich do nadsyłania artykułów, które zostaną opublikowane w zbiorowej monografii naukowej poświęconej problematyce związanej z tematyką obrad.
Dr Paweł Stawarz
Sekretarz Rady Naukowej SWP-W Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty
Sprawozdanie z Międzynarodowej Debaty Naukowej
Karabach w „tyglu” geopolitycznych uwarunkowań.
Implikacje dla bezpieczeństwa regionalnego i międzynarodowego
W dniu 26 października 2021 r., w ramach cyklu spotkań dotyczących problematyki państw postradzieckich, będącego wspólną inicjatywą Rady Naukowej SWP-W, Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego oraz Katedry Dyplomacji i Instytucji Międzynarodowych Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, w siedzibie Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód odbyła się V Międzynarodowa Debata Naukowa Karabach w „tyglu” geopolitycznych uwarunkowań. Implikacje dla bezpieczeństwa regionalnego i międzynarodowego. W obradach, w formule okrągłego stołu, udział wzięli naukowcy i praktycy z Polski i Azerbejdżanu, m.in. Pan Sadiq Babayev – Pierwszy Sekretarz Ambasady Republiki Azerbejdżanu w Rzeczypospolitej Polskiej, Pan mgr Józef Bryll Prezes Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, Pan dr Fariz Ismailzade – Prorektor ds. zewnętrznych, rządowych i studenckich ADA University (Baku, Azerbejdżan), Pan prof. dr hab. Andrzej Wierzbicki Kierownik Katedry Studiów Wschodnich Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego oraz Pan dr Ilgar Niftaliyev Kierownik Katedry Historii Azerbejdżanu Okresu Radzieckiego Instytutu Historii Azerbejdżańskiej Narodowej Akademii Nauk. Pozostałymi uczestnikami byli profesorowie: Pani Danuta Chmielowska z Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego, Pani Kinga Machowicz z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Pani Alicja Stępień-Kuczyńska z Uniwersytetu Łódzkiego, Pan Włodzimierz Fehler z Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Pani Iryna Pavlenko z Uniwersytetu Warszawskiego oraz doktorzy: Pan Paweł Stawarz Sekretarz Rady Naukowej SWP-W i Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty (moderator Debaty), Pani Nargiz Akhundova członek Rady Naukowej Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, Koordynator Centrum Studiów Azerbejdżańskich Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego (moderator Debaty), Pan Szymon Kardaś z Uniwersytetu Warszawskiego i Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, Pan Jeyhun Rzayev z ADA University oraz Pani lic. Karina Leszczyńska z Uniwersytetu Warszawskiego.
Debatę otworzył Kierownik Katedry Studiów Wschodnich WNPiSM UW. Następnie swoje stanowisko odnośnie konfliktu w Karabachu zaprezentował przedstawiciel Ambasady RA w Polsce. Wprowadzenia do dyskusji w formule tzw. „okrągłego stołu” oraz przedstawienia idei cyklu seminariów, działalności Rady Naukowej SWP-W i zaproszenia do nadsyłania artykułów do planowanej publikacji dotyczącej problematyki Debaty i innych form współpracy
dokonali moderatorzy Seminarium. Wystąpienia panelistów zapoczątkował Prorektor ADA University, który odniósł się do perspektywy pokoju pomiędzy Azerbejdżanem i Armenią. Uczestnicy obrad poruszyli także m.in. kwestię: przyczyn konfliktu w Karabachu i konsekwencji dla relacji między Azerbejdżanem, a Armenią; polityki Zachodu, Turcji i Federacji Rosyjskiej względem omawianego regionu; możliwych scenariuszy rozwoju sytuacji na tym terytorium i jej konsekwencji dla bezpieczeństwa regionalnego i międzynarodowego oraz praw człowieka w konflikcie o Karabach.
Debata była okazją do zniwelowania deficytu wymiany informacji pomiędzy środowiskami: polskich i azerbejdżańskich naukowców i praktyków, dotyczących problematyki Karabachu, co podkreślili doktorzy: Szymon Kardaś oraz Jeyhun Rzayev.
Na zakończenie dr Paweł Stawarz dziękując uczestnikom za udział w Seminarium, ponowił zaproszenie do nadsyłania artykułów, które będą opublikowane w przyszłym roku w formie monografii naukowej lub numeru tematycznego czasopisma naukowego „Studia Wschodnioeuropejskie”.
Dr Paweł Stawarz
Sekretarz Rady Naukowej SWP-W
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Debaty
